De schildpad

Toen ik als jong ambtenaartje begon bij de gemeente, kreeg ik de eerbiedwaardige taak om de ingekomen post te registreren. Dagelijks schoof de postmap mijn kant op: brieven, circulaires en een keurig stapeltje Staatsbladen. Omdat ik mijzelf had voorgenomen altijd nieuwsgierig te blijven, bladerde ik trouw de kopjes door. Meestal zonder veel opwinding, zelden dat er iets stond wat de lokale bestuurlijke gemoederen in beweging zou brengen.

Tot die ene dag. Nauwelijks had ik de postmap bij de burgemeester afgeleverd, of ik werd alweer naar boven geroepen. Daar zat hij, statig achter zijn imposante bureau, met een Staatsblad in de hand. “Hans”, sprak hij ernstig, “jij moet iets voor mij uitzoeken. Zeg er liever niets over tegen de collega’s. Het is namelijk een privékwestie… Ik heb een schildpad.”

De nieuwe regeling in het Staatsblad betrof het houden van exotische huisdieren, en de burgemeester maakte zich zorgen of hij nog wel in harmonie met zijn gepantserde huisgenoot kon samenleven zonder in overtreding te zijn. Geen kleine aangelegenheid natuurlijk - wie wil er een gezagsdrager die illegaal een reptiel huisvest?

Ik nam de opdracht bloedserieus. Dagenlang ploegde ik mij door de wetteksten, zonder de luxe van Google of pakweg ChatGPT. Uiteindelijk kon ik de burgemeester geruststellen: wie al een schildpad bezat, mocht die gewoon houden. Een rapportage met de juiste artikelen erbij leverde mij een welgemeend compliment op. Dat voelde grootser dan een promotie.

Vanaf dat moment beschouwde de burgemeester mij een beetje als zijn juridische pleegzoon. Hij volgde mijn studie nauwgezet, ook na zijn pensionering. Toen ik mijn diploma Hoger Bestuursambtenaar haalde, ontving ik een enorme bos bloemen thuis. “Vier jaar in plaats van vijf,” zei hij trots. “Niet bepaald in het tempo van een schildpad.”

Wat me altijd is bijgebleven, is hoe zoiets kleins - een huisdier, verstopt achter een juridisch regeltje -een band kan smeden die jaren standhoudt. De burgemeester was aanwezig op mijn bruiloft, ik bezocht hem in Zeist, en telkens kwam het gesprek vroeg of laat weer terug op die ene schildpad.

Misschien is dat wel de les die ik meenam uit die tijd: wetten en regels zijn belangrijk, maar soms draait alles om wat er tussen de regels door gebeurt. En om wie er toevallig achter zijn bureau zit met een Staatsblad in de hand… en een schildpad in de woonkamer.

(de kronieken zijn van de hand van Hans Sytsema en gebaseerd op ware gebeurtenissen; namen van burgers en ambtenaren zijn gefingeerd)