Politieke landschap op de schop

Zuidplas – Het politieke landschap in Zuidplas gaat veranderen. Met de verkiezingen voor de deur, lijkt de polarisatie te zijn toegeslagen. Of dat tot een aardverschuiving leidt, is de vraag.

De verkiezingsstrijd lijkt op sociale media al te zijn losgebarsten. Zondag stuurde Platform Zuidplas, een van de drie nieuwe partijen in Zuidplas, het bericht in dat ‘de achterkamertjespolitiek’ van college en de bestaande partijen rond de Regionale Opvanglocatie (ROL) moet worden gestopt. De beschuldiging viel niet lekker in politiek Zuidplas. GroenLinks-PvdA sprak van stemmingmakerij en ophitsen van groepen inwoners.

Zuidplas staat voor een spannende, zo niet de spannendste verkiezingsstrijd in de geschiedenis van de gemeente. VVD, CDA, ChristenUnie/SGP en D66 konden in de dorpen altijd rekenen op grote steun, maar met Nieuw Elan Zuidplas kwam er vier jaar geleden een lokale partij met macht (vier zetels). De verhoudingen in de gemeenteraad veranderden weliswaar iets, maar wat bleef was het poldermodel. In de Zuidplaspolder wordt sinds 2010 vooral gekozen voor ‘samenwerkingspolitiek’. Natuurlijk liep de politieke spanning af en toe flink op, maar altijd werd wel weer consensus gevonden door de partijen.
De vraag is hoe dat na de komende verkiezingen gaat. Met de komst van Platform Zuidplas - ontstaan uit onvrede van inwoners over mogelijke scholenbouw in het Nieuwerkerkse IJsselpark en over de Regionale Opvanglocatie (ROL) - en Forum voor Democratie, schudt politiek Zuidplas op haar grondvesten. Politici vrezen voor polarisatie in de gemeente, waarbij groepen inwoners tegen elkaar worden opgezet.

Wie verder kijkt dan zijn neus lang is, ziet dat al langer sprake is van polarisatie. De raadsperiode van de afgelopen vier jaar is rumoerig te noemen. Zuidplas heeft een versnipperde raad, met tien fracties. Naast de zeven die meededen aan de verkiezingen van 2022, maken drie onafhankelijk raadsleden deel uit van de raad met 29 leden. Wilko Van, Sep Pouwels en Denise Leliënhof maken geen deel meer uit van hun oorspronkelijke fracties en zitten nu in hun eentje in de raadzaal.
Ook Forum voor Democratie heeft inmiddels zijn oog laten vallen op Zuidplas. Met meer dan dertig procent van de stemmen die bij de landelijke verkiezingen naar rechtse partijen (PVV, Forum en JA21) gingen, ziet de partij kansen. Volgens lijsttrekker Robin Westdijk ontbreekt het in Zuidplas aan een ‘duidelijk rechts alternatief’. “We zien in de gemeenteraad een bestuurscultuur waarin partijen het wel erg vaak met elkaar eens zijn en beleid steunen dat ingrijpende gevolgen heeft voor onze gemeenschap. Besluiten waar veel inwoners zich zorgen over maken, zoals de komst van de Regionale Opvanglocatie, windturbines in ons polderlandschap naast cultureel erfgoed en onrealistische klimaatdoelen, terwijl het stroomnet vol zit.”
Ook Platform Zuidplas hekelt de bestaande politieke cultuur. Het zegt dat er amper of onvoldoende oog is voor de belangen van inwoners. “Hun inbreng wordt niet serieus genomen.” FvD en Platform Zuidplas zeggen dat ze zelf veel kunnen toevoegen.
Aan de rechterkant van het politieke spectrum voelt vooral de VVD zich bedreigd. De partij, die in 2018 nog de grootste was en al jarenlang deel uitmaakt van het college, lijkt als noodsprong een ruk naar rechts te maken.
De opgeleefde verkiezingsstrijd zou weleens kunnen leiden tot een verhoogde interesse in de lokale politiek. Dat dat tot een hogere opkomst kan leiden op 18 maart, wordt door iedereen als een goede zaak gezien. Bij de verkiezingen in 2022 was de opkomst historisch laag: 50,7 procent.