Pad leidt verhaal verzetsman Van den Dool terug naar huis

Nieuwerkerk aan den IJssel - Ruim 81 jaar nadat hij in Amersfoort door de Duitse bezetter werd gefusilleerd, wordt volgende week een pad vernoemd naar de Nieuwerkerkse tuinder Dirk van den Dool. Hij was de inspirerende kracht achter het verzet in Nieuwerkerk aan den IJssel.

Door Judith Rikken

Op de dag van de Dodenherdenking, 4 mei, onthult burgemeester Han Weber het straatnaambord bij het nu nog naamloze pad langs huisartsenpraktijk HOED. Het pad verbindt de Prins Bernhardstraat met de Kerklaan en ligt niet ver van de gedenknaald.
De in 1903 in Zevenhuizen geboren Dirk Floris van den Dool was de inspirerende kracht achter het verzet in Nieuwerkerk aan den IJssel, weet Kor van der Glas. Hij schrijft over de lotgevallen van Van den Dool en andere verzetsmensen in een terugblik op de oorlogsjaren in het dorp. Wat een bijdrage van twintig bladzijden voor de nieuwsbrief van de historische vereniging had moeten worden, werd uiteindelijk een boekje van tachtig pagina’s waaraan hij twee jaar heeft gewerkt.
Toen Amsterdammer en geschiedenisliefhebber Van der Glas 34 jaar geleden in Nieuwerkerk aan den IJssel kwam wonen, was een van de eerste dingen hij deed het boek ‘Nieuwerkerk aan den IJssel in vroeger jaren’ van Arjan den Boer aanschaffen. Later werd hij lid van de Historische Vereniging Nieuwerkerk. “Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in geschiedenis, zeker in die van de plek waar ik woon. Overigens is mijn oma hier geboren en kwam mijn moeder uit Waddinxveen.”
Verbazing en waardering voelde hij tijdens het samenstellen en schrijven van zijn boekje ‘Nieuwerkerk aan den IJssel tijdens de Tweede Wereldoorlog’. “Waardering voor alle mensen die bij het verzet en het onderbrengen van onderduikers betrokken waren en vooral voor Dirk van den Dool. Hij had een vrouw en acht kinderen en nam grote risico’s als rayonleider van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en de Landelijke Knokploegen in Rotterdam. Zijn christelijk geloof binnen de gereformeerde kerk was zijn belangrijkste drijfveer.”

Dirk van den Dool en zijn gezin boden vanaf 1942 regelmatig onderdak aan onderduikers die zich in de zomer in de hooiberg en in de winter op zolder schuilhielden voor de arbeidsinzet. Het huis van de familie Van den Dool aan de Eerste Tochtweg werd ook als doorgangshuis gebruikt voor verzetsmensen, die naar andere adressen werden verplaatst.

In Nieuwerkerk aan den IJssel waren in meerdere gezinnen onderduikers gehuisvest, waaronder dat van Albert Vente aan de ‘s-Gravenweg. Met hem, met Jaap Hogendoorn, Cor Termorshuizen en de Trouw-koeriersters onder wie Tankie Leppink, werkte Van den Dool veel samen, zo maakte Van der Glas op uit interviews met nabestaanden. “Van den Dool was zeker niet de enige verzetsstrijder in het dorp, maar wel de enige die zijn leven heeft moeten geven. Door verraad, dat maakt het zwaarder.”

De Nieuwerkerkse tuinder werd op 31 december 1944 gearresteerd door de Sicherheitsdienst (SD), nadat hij was aangegeven door een ex-onderduiker die zich had aangesloten bij de SD in Dordrecht. Die dag werden ook Termorshuizen en Hogendoorn gearresteerd. Toen Vente ervan hoorde, is hij direct met zijn gezin ondergedoken.
De drie gearresteerden werden naar een huis aan de Maliebaan in Utrecht overgebracht en verhoord en vervolgens naar de gevangenis in Utrecht gebracht en afzonderlijk opgesloten. Bij de verhoren bleek de aandacht vooral uit te gaan naar Van den Dool.

Terwijl Termorshuizen en Hogendoorn op 17 januari naar Kamp Amersfoort werden overgebracht (en de oorlog overleefden), was de overplaatsing van Van den Dool pas op 5 februari. Hij kwam echter nooit in het kamp aan. Onderweg daarnaartoe, werd hij in de tuin van een woning in Amersfoort met negentien anderen doodgeschoten als vergeldingsactie voor een andere verzetsdaad in de buurt.

Het was Van den Dools jongste zoon Alex die via de historische vereniging bij de gemeente Zuidplas het verzoek indiende om een straat te vernoemen naar Dirk van den Dool. “Het is een triest verhaal dat dit nog niet eerder is gebeurd”, vindt Van der Glas met hem. “Ik ben blij dat dit pad vlakbij het monument nu zijn naam krijgt. Er waren op korte termijn niet veel nieuwe straten in Nieuwerkerk beschikbaar om hem te eren. Een straatnaam in een ander dorp of Cortelande was niet wenselijk, daar heeft Van den Dool niet gewoond. Deze plek ligt mooi centraal in Nieuwerkerk en is niet te missen. Over een poosje weet iedereen hopelijk waar het D.F. van den Doolpad is.”

Af is Van der Glas’ werk nog niet. Hij ziet graag dat ook de slachtoffers van het vergisbombardement op de ‘s-Gravenweg op een passende manier worden geëerd. “Daarbij zijn twaalf mensen omgekomen. Waarom is er nog geen plaquette met hun namen erop bij de gedenknaald of een herdenkingsbord op de plaats van de bominslag? Ik heb ook nog wel een idee over de herinrichting van het plantsoen, gedenknaald en begraafplaats. Dat komt. Ik dacht: ik ga eerst met Dirk aan de slag.”