Eerbetoon aan eerste Molukse generatie

Moordrecht - Bij de entree van de Ambonwijk in Moordrecht staat een bijzonder kunstwerk. Het heet ‘Tugu Maluku’ en het werd op 16 september 2006 officieel onthuld. Het herinnert aan de komst van de eerste generatie Molukkers naar Moordrecht, begin jaren zestig van de vorige eeuw.

‘Tugu Maluku’ is een kunstwerk met historische betekenis. Het is gemaakt door de inmiddels overleden Zuid-Molukse kunstenaar Josias Fanoembi uit Cuyk. Joop Sahetapy legde een aantal jaren geleden uit waarom het juist dit beeld werd dat de wijk graag vereeuwigd zag worden. “We wilden geen modern beeld. De mensen moesten afgebeeld worden zoals ze waren.”
Het kunstwerk toont een ouderpaar met twee kinderen dat net is aangekomen in Nederland. De vrouw draagt een sarong, een vest, een kebaja eronder en een sjaal. De man draagt een baret en een lange jas van het koninklijke leger. Die werden op het schip naar Nederland uitgedeeld tegen de kou. De vader heeft zijn dochter op de arm. Sahetapy: “Dat symboliseert dat hij klaar was met het militaire leven en tijd voor vrouw en kinderen wilde nemen in een nieuwe situatie.” Het jongetje aan de hand van de moeder is schuchter. Dat ze met het oosten in de rug naar het westen kijken, staat voor de (oosterse) wereld die zij hebben achtergelaten en de nieuwe omstandigheden waar zij zich op moeten richten.

Sokkel
Op de sokkel van het kunstwerk staat een tekst in het Maleis. Dat begint met ‘Oleh sio, sajan la di lale’. Dat is de aanhef van een lied. Vrij vertaald betekent de tekst van dat lied ‘Ik ben nu zover van huis en ben vaak alleen, waar gaat dit allemaal heen. Ik denk vaak aan wie ik heb achtergelaten.’

De eerste Molukkers kwamen in 1951 naar Nederland en tien jaar later, in 1961 betrokken de eersten een woning in de Moordrechtse Ambonwijk.

De eerste generatie Molukkers in Nederland heeft het bijzonder zwaar gehad. Ze kwamen in een voor hen vreemd land. Wat eerst nog iets tijdelijks leek, werd een jarenlang verblijf, nadat Nederland zich uit Nederlands-Indië (later Indonesië) had teruggetrokken. Het vergde nogal wat aanpassing; aan leefomstandigheden - die zeker in de beginjaren in kampen en woonwijken bepaald niet goed waren - en aanpassing van verwachtingen en idealen.
Maar de eerste generatie, de ‘orang tua tua’ zoals Molukkers dat zeggen, had veerkracht. Volgende generaties dragen hen op handen. Het idee van de vijf initiatiefnemers, onder wie Joop Sahetapy, was om met dit kunstwerk eer te betonen aan de eerste Molukkers in Nederland.

Om het geld voor het kunstwerk bij elkaar te krijgen, vroegen ze geen subsidie aan, maar gingen met de pet rond, organiseerden feesten, verkochten loempia’s en deden nog veel meer. Ze kregen ook steun van Moordrechtse ondernemers.

De onthulling werd een emotionele gebeurtenis. De destijds oudste inwoner van de Ambonwijk, de 94-jarige tante Mina Manuhutu, verrichtte de handeling. Ze werd erbij geholpen door haar dochter Aafje en kleindochter Paula. Drie generaties dus. Er ging een kerkdienst aan vooraf. Bij de onthulling zong een koor en sprak toenmalig burgemeester Huub van der Meer. Daarna werd aan de gevel van een woonblok een fotocollage onthuld. Een foto van de wijk – die dit jaar 65 jaar bestaat - met daarop pasfoto’s van de eerste bewoners.

In de rubriek Flashback gaan we terug in de tijd, naar het recente verleden van de Zuidplasdorpen. Peter Schilthuizen duikt ik de archieven en neemt de lezer mee naar gebeurtenissen en ontwikkelingen van de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw tot nu.