Hordijk belbaar voor Vijfde Dorp

Zuidplas – Jarenlang was Jan Hordijk het politieke gezicht van de ontwikkeling van het Vijfde Dorp. De voormalige Zuidplas-wethouder zag twee weken geleden achter zijn computer aan de oever van de Waal hoe de gemeenteraad van Zuidplas met een ruime meerderheid instemde met het bestemmingsplan. “We móeten huizen bouwen.”

Door Erik van Leeuwen

Hordijk, die tot 2022 acht jaar wethouder ruimtelijke ordening in Zuidplas was, volgde de vergadering in zijn appartement in Nijmegen. Zijn VVD-lidmaatschap heeft hij opgezegd, zijn flirt met de BBB was van korte duur. En ook zijn rol bij de VVD-fractie van de gemeente Oude IJsselstreek mocht geen naam hebben. “Ik was fractieadviseur, maar dat gaf me geen bevredigend gevoel. Het voelde alsof ik weer van voren af aan moest beginnen. Daarvoor had ik als oud-wethouder net te veel bagage.”
Hij bemiddelt nu af en toe bij conflicten tussen individuele personen en de overheid. “Als partijen lijnrecht tegenover elkaar staan, kan het helpen als er iemand bij komt zitten die alles in een iets ander perspectief zet”, weet hij uit ervaring. “Als beide partijen zich wat coulanter opstellen tegenover elkaar, is er vaak veel mogelijk.”

Geen reden tot zorg
Hordijk kan zich nog goed herinneren wanneer het college besloot voor het Vijfde Dorp ‘te gaan’. “We hadden als college een retraîte ergens in Gouda. Tijdens die bijeenkomst kwam het besef dat we het initiatief moesten pakken. We wisten dat op enig moment Rotterdam en de provincie, die samen voor tachtig procent in de Grondbank van het middengebied van de Zuidplaspolder zaten, zouden komen om de grond te gelde te maken. Op dat moment was er nog geen druk, maar werden er wel hier en daar kleine signalen afgegeven.”

Met de gemeenteraad werd een bidbook ingediend en een paar jaar later volgde het masterplan. Dat diende als basis voor het huidige bestemmingsplan, dat recent werd aangenomen door de gemeenteraad. “In hoofdlijnen is het plan hetzelfde gebleven”, zegt Hordijk, die de ontwikkelingen na zijn vertrek als wethouder in 2022 op de voet is blijven volgen. “De economische wind die is gaan waaien heeft een negatieve impact gehad. Toen we het plan maakten, stonden de seinen op groen. Met grote projecten als dit weet je dat het economische tij kan keren. Dat gebeurt straks wellicht ook weer in positieve zin.”

Het tekort van enkele miljoenen op de eerste fase is daarom volgens Hordijk geen reden tot zorg. “Toen we groen licht gaven voor de bouw van de wijk Esse in Nieuwerkerk aan den IJssel, was dat project verlieslatend. Dat gold voor Esse Hoog, Esse Laag en ook voor Esse Zoom. Uiteindelijk zijn alle projecten in Esse in de plus geëindigd.”

Zuidplas dient volgens Hordijk een groter belang. “Het woningtekort is enorm. We móeten huizen bouwen. Heel veel mensen zitten in de wachtkamer.” Hij zegt het daarom ‘apart’ te vinden dat de SP vanaf het begin tegen het plan was. “Zeker voor een partij die voor meer sociale woningbouw is.”
‘Apart’ vond hij ook het verdeeld stemmen bij de VVD, waar vier raadsleden voor en twee tegen het plan stemden. “Blijkbaar wilden ze zo uiting geven aan de twijfel die er binnen de fractie was. Wellicht wilden ze op deze manier ook een signaal geven naar de inwoners.”

Balans
Hordijk was ook verrast dat de tweespalt tussen gemeente en waterschap over water- en bodemmaatregelen in het gebied in de openbaarheid werd uitgevochten. “Los van de inhoud; dat had natuurlijk voorkomen moeten worden. Je bent het altijd een keer niet eens met elkaar. In sommige gevallen ontaardt dat ook in een ruzie, maar bij de volgende keer ga je rustig weer aan tafel en op zoek naar een oplossing. Dat het publiekelijk gebeurde, is niet goed voor het beeld. Het voedt bovendien bij tegenstanders het idee van ‘zie je wel, een dorp in de polder bouwen kan niet’.”

In de aanloop naar de besluitvormende raadsvergadering half mei was er veel aandacht voor het toekomstperspectief en uitkoopregelingen voor de bewoners van het middengebied. “Bij elke gebiedsontwikkeling heb je daarmee te maken”, zegt Hordijk. “Het is goed dat raadsleden dat belang meenemen, maar het moet wel in balans zijn met dat andere grote belang: het bouwen van woningen om de woningnood te ledigen. Toekomstige bewoners, de woningzoekenden van dit moment, hadden geen stem.”

‘Gedupeerden’
Dat de SP inwoners en ondernemers in het gebied ‘gedupeerden’ noemde, vindt Hordijk overdreven. “Dat moet echt nog blijken. Inwoners wiens percelen binnen het Vijfde Dorp vallen, krijgen een marktconforme prijs. Er zijn altijd mensen die nog meer willen. Als de gemeente er niet uitkomt met die mensen, komt de rechter eraan te pas. En ook die baseert zich op de marktconforme prijs. Natuurlijk is het vervelend als je niet meer kunt ondernemen op de plek waar jij en jouw familie dat al generaties doen. Maar als je dat belang laat tellen, bouw je nooit meer een huis.”

Dat een ruime meerderheid voor het bestemmingsplan stemde, is volgens Hordijk vooral een belangrijk signaal richting de inwoners van Zuidplas. “We zijn weer een stap verder. Maar er moet ook nog veel gebeuren voordat het Vijfde Dorp daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Er moeten overeenkomsten worden gesloten met inwoners en bedrijven in het gebied, er moet een lobby worden gestart voor extra geld vanuit de rijksoverheid, er moet overeenstemming worden bereikt met het waterschap. Dertig procent van de te bouwen woningen wordt sociaal. Dat is een flinke opgave en uitdaging voor woningcorporaties, die heus niet overlopen van het geld.”

Vijfde wethouder
In de afgelopen maanden viel ook regelmatig de roep te horen om een vijfde wethouder in het college van Zuidplas, die zich alleen met het Vijfde Dorp zou kunnen bezighouden. Hordijk kan zich daar wel iets bij voorstellen. “Het is complex en tijdrovend.”

Hordijk zegt in dat geval, als parttimer, beschikbaar te zijn. Hij heeft kennis van het project en is thuis in Zuidplas. “Ik kan me voorstellen dat dát een pre is. Aan de andere kant kan ik me ook voorstellen dat er mensen zijn in het gebied die helemaal niet meer zitten te wachten op mij. Omdat ze vinden dat ik voor hen het begin was van alle ellende. Maar als Zuidplas me nodig heeft: ze hebben mijn nummer.”